Je teammate gaat AFK, een noob steelt je loot en net wanneer je denkt dat je gaat winnen, besluit iemand te ragequitten. Wie nooit gamet, hoort waarschijnlijk vooral veel Engels met hier en daar een verdwaalde Nederlandse uitgang. Voor gamers is de boodschap glashelder. Games hebben niet alleen hun eigen werelden, personages en spelregels, maar ook hun eigen taal. Het Gamewoordenboek van het Instituut voor de Nederlandse Taal telt zo’n driehonderd woorden. Van aggro tot zergen en van 1-up tot XP. Tijd voor een kleine speedrun door gametaal!

Engels in een Nederlands jasje

Veel gametermen komen uit het Engels. Dat is niet zo vreemd: games worden over de hele wereld gespeeld en veel spelers ontmoeten elkaar op internationale servers, in chats en tijdens livestreams.

Toch blijven die Engelse woorden zelden helemaal Engels. Nederlandse gamers plakken er zonder aarzelen Nederlandse uitgangen aan. Van to loot maken we looten, van to join maken we joinen en wie opnieuw in een spel verschijnt, is aan het respawnen. We farmen, teamen, rushen en unlocken erop los.

Zelfs de vervoeging wordt Nederlands. Het is ik game, jij gamet en wij hebben gegamed. We lenen dus niet zomaar woorden. We trekken ze een Nederlands grammaticaal kostuum aan en sturen ze vervolgens weer het spel in.

GG, ik ben even AFK

Tijdens een spannend spel heb je geen tijd om een halve roman in het chatvenster te typen. Daarom zit gametaal vol afkortingen. AFK betekent away from keyboard: iemand is even weg. GG staat voor good game en wordt vaak aan het einde van een spel gebruikt. Met GLHF, oftewel good luck, have fun, wens je andere spelers succes en plezier.

Ook HP en XP besparen kostbare toetsaanslagen. De eerste afkorting verwijst naar je hoeveelheid levenskracht, de tweede naar de ervaringspunten waarmee je personage sterker kan worden. Gametaal is soms bijna een geheimschrift, maar wel een bijzonder efficiënt geheimschrift.

Woorden ontsnappen uit het spel

Sommige gamewoorden blijven niet netjes binnen de grenzen van hun digitale wereld. Neem NPC, een afkorting van non-player character. In een game is dat een personage dat niet door een mens, maar door de computer wordt bestuurd. Buiten games wordt het woord ook gebruikt voor iemand die weinig eigen initiatief toont of gedachteloos met de massa meeloopt.

Ook andere termen zijn bezig aan een tweede leven. Een onverwachte omweg kan een side quest worden, iemand overtreffen heet soms 1-uppen en wie boos uit een gesprek of vergadering vertrekt, doet aan ragequitten. Ook een nieuw niveau bereiken hoeft allang niet meer alleen in een game.

En wat is dan een noob? Nieuwkomers in een game of in de gamewereld, of mensen die nog niet zo goed zijn in een bepaald spel worden weleens noob genoemd. Het woord is afgeleid van het Engelse newbie. Noob, ook wel geschreven als n00b of newb, is vaak een belediging en wordt inmiddels ook algemener gebruikt voor iemand die ergens pas mee begonnen is, ergens niet zo goed in is of ergens weinig van weet.

Game over voor het Nederlands?

Al dat Engels betekent niet dat het Nederlands aan het verliezen is. Integendeel: gametaal laat juist zien hoe vindingrijk taalgebruikers zijn. Ze nemen woorden over, verbouwen ze, korten ze af en geven ze nieuwe betekenissen. Wat in één game ontstaat, kan via chats, streams en sociale media plots aan de andere kant van de wereld opduiken. En als ze in het Nederlands terechtkomen, dan onderwerpen we al die woorden aan onze unieke grammaticaregels.

Net zoals elke taal staat ook gametaal nooit stil. GLHF!

---

Poëtische gametaal en nerdcultuur

Dat gametaal ook buiten de virtuele wereld een plaats heeft, bewijst onze ambassadeur Roan Kasanmonadi. In Roans debuutbundel Vuurbloem – een verwijzing naar de wereld van game-icoon Super Mario – sluipt gametaal zijn verzen binnen.

Roan trekt als jongvolwassene de wereld in. In zijn gedichten neemt hij je mee naar zijn thuisstad Rotterdam, naar de racecircuits van Mario Kart en naar werelden waarin magie bestaat en slapende Pokémons je de weg versperren. Onderweg beschrijft hij treffend hoe het leven een mens kan lamslaan en hoe je weer leert recht te krabbelen. Roans coming of age is diepmenselijk en herkenbaar. Maar dankzij de verwijzingen naar popcultuur en games weet hij die zoektocht op een magische manier te injecteren met de collectieve beleving van zijn generatie.

Dus voor je besluit: ‘Gametaal? Weg ermee!’, denk even na over de taal die jouw generatie typeerde en hoe die anders was dan die van de generaties voor en na jou.

---

Roan & Maud treden op!

Wat is beter dan één performance? Twee performances! Dit jaar nemen onze ambassadeurs het publiek op geheel eigen wijze mee op sleeptouw. Tijdens twee dubbelvoorstellingen maken Maud en Roan elk een uitstap naar een uithoek van de taal waarin ze zich thuisvoelen. Twee rasperformers, twee bijzondere voorstellingen, rug aan rug.

Game Over

In Game Over gooit Roan Kasanmonadi zichzelf letterlijk en figuurlijk in een performance waarin hij spoken word, dans en videogames samenbrengt. Roan gaat als mens op zoek naar zijn plek in de wereld. Daarbij wordt hij aangetrokken tot het universum van videogames. Als personage probeert hij te ontsnappen aan de wetmatigheden van het echte leven. Maar hoeveel nieuwe levens kun je opgebruiken voor je moe wordt? En wat als je dan nog de eindbaas moet trotseren? 

Letter maar op

In haar lichtvoetige en interactieve poëzievoorstelling Letter maar op haalt Maud Vanhauwaert dan weer alles uit de kast – of beter: uit haar gele koffertje. Ze jongleert met letters en woorden, diept schatten op uit de taal en leest voor uit haar ‘euhvre’. Zo brengt ze poëzie tot leven, van A tot Z, met poeha en pit.

---

Gamewoordenboek

Van noob naar pro. Het gamewoordenboek van het Instituut voor de Nederlandse Taal telt zo’n 300 termen. Heb je geen idee wat al deze woorden betekenen? Dan ben je duidelijk een noob. Maar geen zorgen: dit gamewoordenboek helpt je bij het ontcijferen van gametaal. Ook interessant voor pro’s!

Het gamewoordenboek kun je hier raadplegen.

---